Amsterdam driedimensionaal
28 augustus 2009
© Geokids / Annemieke van Roekel
Hoe lang kun je in een atlas bladeren zonder je te gaan vervelen. Vijf minuten,
een kwartier, meer dan een half uur of zelfs nog langer? Bij de nieuwe Bosatlas van
Ondergronds Nederland zul je het zeker een hele tijd volhouden, want in deze atlas
gaat het niet om "topo", maar om wat er onder onze voeten tot op een paar
kilometer diepte te vinden is.
De atlas is geen dikke pil - nog geen centimeter zonder de kaft mee te rekenen – maar de
inhoud is verrassend. Als je in Amsterdam woont, kom je extra aan je trekken. Heel
hoofdstuk acht is gewijd aan wat er in de Amsterdamse bodem te vinden is, zoals
ondergrondse gebouwen en archeologische schatten. In modern Amsterdam is zelfs
een ondergrondse banketbakker
te vinden. En welk Amsterdams kind kent de Tunfun niet, de speelhal in
een voormalige autotunnel vlakbij Artis, waar heel wat verjaardagsfeestjes worden gevierd.
Je kunt de Bosatlas van Ondergronds Nederland gebruiken om weetjes op te zoeken of nieuwe
ideeën op te doen. Zo zul je ervan versteld staan hoeveel aardwarmte er in onze bodem te
vinden is. Daarvoor hoe je echt niet naar een vulkanisch land te gaan, zoals IJsland, waar
het hete water op veel plaatsen zo uit de grond spuit. Via de reservoirs met aardwarmte
kom je terecht in bijzondere geologische aardlagen. In ons land is het warme water
te vinden in
zandsteen uit het Krijt, het tijdperk van de dino’s, op ongeveer anderhalve
kilometer diepte, vooral onder Zuid-Holland en Twente.
Nederland heeft veel zand en grind, afkomstig uit de Noordzee of
(oude) rivierbeddingen. In een mooi schema in de Atlas zien we dat we de meeste
bouwstoffen uit Duitsland importeren. Nederlanders zijn dus best wel
zuinig op de natuur, zodat we het zand liever bij onze oosterburen
weghalen.
Ik zou er persoonlijk heel wat voor over hebben om met
een helikopter boven het Nederland van 7500 jaar terug te vliegen. Je zou een uitgestrekt duingebied
zien, zelfs in het gebied waar nu de Waddenzee ligt. 6000 jaar geleden is de
huidige vorm alleen bij laag water te herkennen, wanneer de kwelders droog vallen.
2500 jaar geleden is het westen van Nederland een groot veenmoeras en
is de kuststreek van Noord-Holland, Friesland
en Groningen een zompig kweldergebied.
De Bosatlas van Ondergronds Nederland maakt zichtbaar wat voor de meesten van ons
in het landschap onzichtbaar is. Ondergrondse gebergten kun je alleen zien op
geologische kaarten, want de toppen en dalen zijn helemaal bedekt met zand en
klei. Wat zo bijzonder is aan ons land, is de tientallen miljoenen jaar oude ondergrond
en een jonge bovenlaag.
Het aanzien van Nederland verandert niet veel meer,
nu de zee niet meer oppermachtig is. Maar over een tijdje zullen we zeker in Amsterdam weer natte voeten krijgen.
Want Nederland kantelt langzaam naar links, zodat het noorden en westen langzaam dalen,
terwijl het oosten en zuiden stijgen.
Ik zit nog maar een uur te bladeren en er valt nog veel meer te ontdekken!
De Bosatlas van Ondergronds Nederland
Noordhoff Uitgevers, juni 2009
96 pagina's, prijs € 24,95
ISBN: 978 9001 12245 4
