Bruisende bodem
2 oktober 2008
© Geokids / Annemieke van Roekel
Ook onze platte bodem leeft en niet alleen door beestjes en bodembacteriën!
Sta daarom eens wat vaker stil bij de grond onder je voeten, is de boodschap van
wetenschapsjournalist en fysisch geograaf Henk Leenaers en schrijver van het boekje
De aarde voor in je binnenzak.
Dat doén we ook wel, zeker deze maand na de dubbele verzakking van de
panden boven de nieuwe metro in Amsterdam. Maar het kan beter en vaker. Want de aarde is
voor het grootste deel nog een black box, iets dat we voor lief nemen en wat toch
vooral houvast moet bieden. Het boekje van Fontaine Uitgevers wil de lezer in vogelvlucht meer leren over de
aarde en dan vooral over de bovenste paar meter: de bodem waar we van eten, het
water dat we drinken, de landschappen om ons heen. Ook de dagelijkse problemen komen
aan bod, zoals overstromingen en overbemesting.
Maar het boekje graaft ook dieper. De processen diep in de aarde komen ook aan de beurt,
zoals plaattektoniek, magnetisme en aardbevingen (ja, ook in Nederland!). Spannend om
te lezen dat Nederland kantelt en de bodem krimpt. Ook een eye-opener dat Nederland zo boordevol zit met geothermische energie.
Aardwarmte dus, iets wat je in het dagelijks leven nauwelijks ziet. Want niemand
die je attent maakt op warmtepompen – die aardwarmte benutten – die er niet veel
anders uitzien dan centrale verwarmingsketels, dus hoe kun je dat dan weten?
Dat het boekje qua themakeuze wordt gedomineerd door de onderzoeksterreinen
van de financierende instellingen, zoals TNO en Wageningse
landbouwinstituten maakt het soms wel minder spannend en vooral gericht op
informatieoverdracht. Daarom is er misschien nauwelijks aandacht voor fossielen op Hollandse
bodem. Een link leidt van het
Maastrichtien – een tijdvak - naar de aaibare (maar oerlelijke) Nederdino die
uit z’n as is verrezen. De veel oudere zeereptielen uit Oost-Nederland, van rond de
240.000.000 jaar oud, zijn een beetje vergeten, terwijl er zelfs overblijfselen van
de eens uitgestorven gewaande Coelacanth in dat gebied liggen!
Maar goed, volledig kun niet zijn en het boekje moet in je binnenzak passen.
Wel jammer dat het alleen zwart-wit is en de illustraties in omvang en aantal
minimaal zijn. Kleurig zijn wel de specialistische kaarten van Nederland achterin het
boekje, die zo uit een atlas lijken te zijn overgenomen. Ook de balans tussen waarheid
en weergave blijft altijd moeilijk met
dit soort onderwerpen. Zoals de combinatie van uitdrukkingen als ‘India ramt op Azië’
in een zin met ‘kreukelzones’. En wat zijn kreekruggen eigenlijk?
Niettemin een handzaam en leerzaam boekje vol leuke feiten. Toch wel het minste
wat je in het Jaar van de Planeet Aarde zou verwachten!
PS Op ongelukspagina 13 staat een foutje. De aardmantel – tussen kern en korst –
zou maar drie kilometer dik zijn. Dat moet natuurlijk drieduizend zijn.
Maar van een nulletje meer of minder ligt een geoloog niet wakker. Die denkt
zelfs in getallen met maar liefst negen nullen.
De aarde voor in je binnenzak - Door Henk Leenaers
Fontaine Uitgevers
146 pagina's, prijs 12,50
ISBN 978 90 5956 265 3
