De piramiden in Egypte, de Grand Canyon, het zijn allemaal niet te vervangen 'schatten' op aarde. Door de mens gemaakt of creaties van de natuur, die unieke monumenten doen je beseffen dat je leeft in een minuscuul stukje tijd als een zandkorrel op het strand. Sinds deze zomer behoort ook ons Waddengebied tot een van de World Heritage wonderen.

Unesco Publishing maakte een kleurig en informatief boekje in de reeks Tell me about:… over de ins & outs van World Heritage sites. Zo'n site belandt niet zomaar op de lijst van werelderfgoed. Hij moet onvervangbaar, authentiek en uniek op de wereld zijn. Een compliment dus voor onze Waddenzee.

Het aantal sites loopt inmiddels in de honderden, waarvan het aantal 'puur natuur', de categorie Natural Heritage, veruit in de minderheid is. Tot die laatste groep behoren ook sites met fossielen, zoals de Burgess Shale in Canada, beroemd vanwege het grote aantal skeletloze en dus zeldzame fossielen van een half miljard jaar oud.

Sinds enkele jaren heeft de 150 kilometer lange Britse zuidkust tussen Exmouth en Bournemouth ook de World Heritage status. De torenhoge cliffs representeren van west naar oost (van links naar rechts) met de tijdvakken Trias, Jura en Krijt het hele Mesozoïcum. De oudste gesteentelagen liggen helemaal links, als gevolg van de kanteling naar het oosten en erosie (slijtage) van de bovenste lagen. Ongeveer halverwege, bij Lyme Regis in Dorset, ligt een beroemd strand met reuzenammonieten.

Ander bijzondere geologische plekken op de werelderfgoedlijst is het Australische Macquarie Island, met gesteente afkomstig van vele kilometers diepte uit de aardmantel en, veel dichterbij, de veelbezochte Giant Causeway in Noord-Ierland, een indrukwekkend landschap van meer dan 40.000 zeshoekige bazaltzuilen.

De UNESCO besloot de Burgess Shale op de werelderfgoedlijst te plaatsen omdat er teveel fossielen werden gezocht en meegenomen. Veel World Heritage sites zijn niet alleen adembenemend mooi of bijzonder, ze krijgen die status omdat ze beter beschermd moeten worden. Ook diefstal van bijvoorbeeld archeologische schatten moet voorkomen worden. Soms liggen die zelfs op de bodem van de zee, zoals in eeuwenoude scheepswrakken.

Je zou hopen en verwachten dat ook levende wezens de status van werelderfgoed kunnen krijgen, zoals de Aziatische en Afrikaanse mensapen. Maar triest is het natuurlijk wel dat zoiets nodig is. Stel je voor dat toekomstige generaties van mensen de mensapen alleen nog maar in de dierentuin kunnen zien!

Misschien heb je al eens een World Heritage site bezocht zonder het te weten of was je er op een steenworp afstand bij in de buurt. Het kan ook gebeuren dat je binnenkort midden in een World Heritage-stad woont, want het Amsterdamse gemeentebestuur heeft de ambitie de stadskern van Amsterdam op de wereldergfoedlijst te laten plaatsen.


Tell me about: World Heritage
UNESCO Publishing
48 pagina's
Prijs: € 4,60
ISBN UNESCO: 92-3-103873-7