De steen die mensen eten
10 oktober 2008
© Geokids / Annemieke van Roekel
Witte zoutbergen stralen je tegemoet in het mooi geïllustreerde boek Zo zit het
met zout. Overal op aarde vinden we zout, opgelost in oceaanwater of als steenzout
in aardlagen, die ooit de bodem van oeroude zeeën vormden.
Heb je ooit op een rotsig strand zout geschraapt uit een kuiltje? Dan heb je gedaan wat je
voorouders duizenden jaren geleden al deden. Mensen hebben zout broodnodig. De 250 gram
zout in ons eigen lichaam zweten en plassen we voortdurend uit. Via ons voedsel moeten we
het weer aanvullen. Waar het zout zoal te vinden is hebben onze voorouders afgekeken van de
dieren, die aan de bodem van ingedroogde zoutmeren likten.
Overal op aarde is zout te vinden. Ook onder Nederland, waar op grote diepte kilometers dikke
zoutlagen voorkomen. In Drenthe komen ze dicht aan het oppervlak, omdat krachten in de aardkorst het zout hebben
opgestuwd in enorme verticale zoutpilaren. We gebruiken dit zout in de chemische industrie, we strooien het
op straat als het heeft gevroren en maken er keukenzout van. Ook de bodem van de Middellandse Zee zit vol met zout. Vijf miljoen
jaar geleden droogde die zee bijna helemaal op. Op de bodem bleef het zeezout liggen. Laagje voor laagje vormde zich
uiteindelijk een honderden meters dikke zouten bodem.
Dus of het nu steenzout heet, zeezout, haliet of keukenzout, het zout dat wij op ons eten doen is grofweg hetzelfde: het is
natriumchloride gemengd met nog wat andere mineralen zoals magnesium en jodium. Maar over de
chemie gaat dit boek niet in de eerste plaats.
Zo zit dat met zout is vooral een geschiedenisboek. Want zout was vroeger zo belangrijk, dat er oorlogen
om gevoerd zijn. Romeinse soldaten kregen hun loon in zout uitbetaald en de Chinese keizers hadden een alleenrecht op de zouthandel.
Het Chinese leger en de 2000 kilometer lange Chinese Muur, alles werd met de winst op zout betaald!
Nog langer geleden werden allerlei groenten, maar ook mummies, met zout geconserveerd. Pas als
mensen de beschikking krijgen over elektriciteit en hun voedsel gaan invriezen, wordt het inzouten van vis
en groenten minder populair.
Ook staan er in dit superleuke boek allerlei weetjes over zout in het eten: dat de Chinezen geen zoutkorrels, maar zoute sojasaus
in hun gerechten gebruiken, 'salade' afkomstig is van het Romeinse woord 'sal' wat 'zout' betekent en de Romeinen dol waren
op een saus van gezoute vissendarmen. Maar het meest spectaculair is toch wel het verhaal van de Fransen, die hun gevangenen die vóór hun
proces al stierven inzoutten, om ze te bewaren totdat de rechter tijd voor ze had.
Kurlansky is ook de auteur van het 413 pagina tellende boek Zout, een wereldgeschiedenis
uit 2005 van Uitgeverij Anthos.
Zo zit het met zout - Door Mark Kurlansky & S.D. Schindler
Gottmer, 2007
48 pagina's, prijs 13,50
ISBN: 97890 25743307
